ITALIANO A MODA AT PUNT
ma ma
macché ma va!
maccherone macarun
macchia macia
macchiare maciar, spurcar, anflar
macchiato maciùrlàa
macchietta macëtta
macchina machina
macchinare stùdiar, anvëintar, tramar
macchinario machinare
macchinazione trùch, trùschin
macellaio masler
macellazione massar e far a tòch
macelleria negosse dal masler
macello masel
macigno ròch, ròch gross
macina mola, pera da mulin
macinacaffé mulina-cafè, macina-cafè
macinare macinar
macinato macinâ
macinatura al macinar
maculato gajulàa
Maddalena Madlëina, Madlëinin
madia armare, cardëinsa
madido mars, mars at sùdur
Madonna Madona
madre mare, mäma
madrina madrina
maestoso maestus, grändius
maestra maestra
maestranza j'uperaj
maestro maestro
mafioso mafius
maga masca, strega, faja
magari magare
magazzino magasin
maggio macc
maggiociondolo bujëinga, amburn
maggiolino (insetto) garbajola
maggiore pi gross, pi gränt, pi vej
maggiorenne essër gränt
magia fisica, magia, mascheria, diauleria
magico magich
magistero dùtrina, insegnamëint
maglia maja
magliaia majera
magliaro ciarlatän
maglio maj
magnano magnin, stagnin
magnete calamita
magnificare decäntar, esaltar
magnifico magnifich
mago mago, mascun, stregun (om sarvaj)
magra mèra
magro mèro
mai abbastanza mai-prú
maiale crin, purchët, pòrs
maionese majunes
mais melia, grän-tùrch (tùrc)
maiuscolo majùscul
malaccorto imprùdëint
malagevole nin facil, cumplicâ
malagrazia gnun deut
malalingua lëingua grama, lëinguassa
malandato malandèt
malandrino brigänt, filibùstié, balòss
malanno maladia, mal, disturbe
malapena malapëina, stëintâ
malasorte sfurtùna, maleur
malato malave
malattia maladia, mal, disturbe
malattia degli occhi pivìa
malaugurio malaugùre, maleuj
malavoglia malaveuja
malcapitato sfurtùnàa, scarugnàa
malconcio malbùtàa
malcontento malcuntëint
maldicente malparlänt, lëingua grama
male mal
maledetto maledet
maledire maledir
maledizione maledissiun
maleducato maledùcâ
maleducazione malcreänsa, maledùcassiun
malefatta malfèta
malerba erbassa, èrbass, èrba grama
malevolenza gramissia
malfamato malfamàa
malfattore malfatur, canaja, filibùstié
malformato malfèt
malga baita, tramùd, mùända
malgarbo brùt deut, maledùcassiun, malagrassia
malgaro margher
malgrado cuntùt che.., anche se..
malignare parlar mal, lesër la vita
malignità gramissia
maligno malign, gram
malinconia malincunia, tristëssa
malincuore (a) at malaveuja, malvulëinter
malinteso malintëiss, sbaglio, nin essër capî
malizia malissia
malizioso (persona maliziosa, furbetta) gajàa
mallo pleuja 'd la nus, 'd la mändula
malmenare s-ciäncunar, maltratar, piar a sbèrle
malmesso malbùtàa
malora malura
malore malur
malore (colto da ....) piar mal
maltempo tëimp brùt, tëimpass
maltrattamento maltratamëint
malva malva, ariundela, riundela
malvagio gram, pèrfid
malvivente malvivëint
malvolentieri malvulenter, at malaveuja
mamma mäma, mare
mammella pùpa
mammella (di mammifero, es. mucca) pet
mancanza mäncänsa
mancare mäncar
mancia bunamän
manciata pignâ, pùgn, manàa
mancino mäncin (mano= la mäncina)
mancorrente mantëgna, mantegna
mandare mändar, spedir
mandarino mändarin
mandato urdin, dispusissiun, parmess
mandibola mangiòira, massella
mandolino mändulin
mandorla mändula
mandria margheria, strup
mandria di pecore bargeria, strup
mandriano margher
maneggevole manegevul
maneggiare manegiar
maneggio pista dij cavaj; intrich
manesco prunt at män
manette manëtte
manganello barot, lignot
mangeria mängeria, ruberia
mangiare mängiar, spicassar, far an bucun
mangiatoia grùpia
mangime mängim
mangione mängiun
mangusta ciapasèrp
mania mania, fissa, fissasiun, balin
maniaco ùn fissàa, nin nurmal
manica mania, magna
manicaretto pitänsin
manicatura avëir la män
manichetta mesa mania
manico mane
manicomio uspidal dij mèt, manicomio
manicotto mufula
maniera manera, modo
manifattura manifatùra, fabrica
manifestazione manifestassiun
manifesto manifest
maniglia manuja
manigoldo bacän, lasarun, birba
maniscalco freër
maniscalco ciapinat
mano män
manovale manùval
manovella manuvela
manovra maneuvra
manovrare manuvrar
manrovescio sgiaf, sbèrla
mansarda sùfiëtta
mansione incarich
mansueto pase, tranquil
mantellina mantlina
mantello mantel
mantenere mantegnër, mantëgnër
mantice mäntës
manuale, fatto a mano fèt a män
manuale, libro libër, istrùssiun
manubrio manubrio
manufatto fèt a män
manutenzione manùtensiun
manza mänza
manzo vel, vitel
mappa mapa, carta geografica
marachella malfèta, ingan, finta, trùch
marca marca, sëgn
marcare segnar, far la marca
marchese marchëis
marchio marca, timbër
marcia marcia, marciada
marciapiede marciapê
marciare marciar
marcio mars
marcire marsar
marciume marsùm
mare mar
marengo marengh
margherita margherita
Margherita (nome di pers.) Margherita, Ghitin
margine (sul margine, sul bordo) brua, bord (an brua)
Maria Maria, Marieta, Mäinota, Majin
mariano at la Madona
marina riva dal mar, ...dal mar
marinaio marinar
marinare bùtar an brùs-cc, bùtar an carpiun
marinare la scuola far schissa
marino marin, dal mar
marionetta bùratin, mariuneta
maritare spusar, mariar
maritarsi mariasse
marito l'omo, mè omo, la spus (at la spusa)
marmaglia gineuria, maraja
marmellata marmelada
marmista marmurin
marmo marmo, marmul
marmocchio gnèro, bocia, masnàa, cit
marmotta marmota
marrone maròn
martedì martëss
martellare martlar
martello martel
martinetto crich
Martino Martin, Tino
martirio sùplisse, turtùra
martora martura
martoriare marturiar, turmëintar
marziale da suldâ, dij suldèe
marzo mars
mascalzone canaja, lasarun
mascella ganassa, massela
mascellare at la massela
maschera mascra
mascherare mascrar, anmascrar
maschietto mas-ciot
maschio mas-cc
masnada bända
massa, gente gëint
massa, mucchio mùcc, barun
massaggiare massagiar
massaggiatore massagiatur
massaggio massage, frissiun
massaia cùsinera, fumna at cà
masserizia mobilia, mobij
massiccio massis, rubùst
massima regula, prinsipe, pruvèrbe
massimo al pì gränt, al pì …..
masso ròch, ròca
mastello subër, bassin
masticare mäs-ciar
masticare - frammentare coi denti cruaciar
masticare tabacco cicar
mastice mastich
matassa grùmissel, marela
materassaio matarasser
materasso matarass
materiale material
matita crijun, matita
matricola matricula
matrigna marastra
matrimonio nòsse, matrimòne, spusarisse
mattana lurda, matùrlàa
mattatoio massatojo, masel
matterello bastun d'la pasta
mattina, mattino matin
mattiniero matiner
matto mat, fol, gabia
mattonaio ch'a fa ij mun
mattone mun
mattonella pianela
mattutino d'la matin
maturare meurar (pron.: meu-u-rar)
maturo meur (pron.: meu-ur)
Maurizio Mùrisse
mazza massa
mazzata massâ
mazziere masser
mazzo mass, fass
mazzolino buchët
meccanica mecanica
meccanico mecanich
medaglia medaja
medesimo midem, istess, tal e qual
mediare far da mediatur
mediatore di animali intèrmediare
mediatore di matrimoni intèrmediare
medicamento mëisina
medicare medicar
medicina mëisina
medico medich, dutur
medicone ùn ch'a sa, ùn ch'a rängia ij'oss
medio dij 'd mess
mediocre urdinare, li parëj
meditare meditar, pëinsar
meditazione meditassiun
meglio mej
mela pum
melanzana marzana
meliga melia
melma paciòch
melo pum
melodia meludia, aria, mutif
melone melun, mlun
membro ùn ch'a fa part.., ùn at ..
memoria memoria, mëint, pëinser
memorizzare ricurdasse, fissar an testa, tëgnër an mëint
menare, condurre purtar, cumpagnar
menare, picchiare dar, patlar, anlardar, angiacar
menarola (attrezzo da falegname) girabarchin
mendicante povër, mëndich
mendicare ciamar la limosna
menefreghista balandrën
meno meno
mensa taula, taula prunta
mensola mènsula
menta mëinta
mente mëint, testa, bùrnia
mentire dir al fauss, dir at bùsiarderie
mentitore bùsiard, cuntabale
mento garnun
mentre mèntre, antramèntre, antänt che.., malmën che...
menzionare ricurdar
menzogna bùsiarderia, storia, bala
meraviglia maravija, meravija, stùpimëint
meravigliare stupir
mercante negussiänt, ùn ch'a cumèrsa
mercanteggiare mèrcändar, negussiar, far cumèrse
mercanzia roba, mèrcänsia
mercato mèrcâ
merce roba, mèrcänsia
mercede paga
merciaio mèrcändin
mercoledì mèrcul
merda mèrda
merenda marëinda
meridionale meridiunal
meridione meridiun
meritare, valere la pena meritar, valëir la pëina
merito merit
merletto pissët
merlo mèrlo
merluzzo marlùss
mescere veuidar da bëivër
meschino meschin, misër
mescolare mës-ciar, rujar, tuirar
mese mëiss
messa mëssa
messaggero ambassadur, ùn ch'a porta at nutissie
messaggio message
messale messal
messere munsù
messo comunale guardia, cìvich
mestiere mester, prufessiun
mesto nèch, trist, malinconich
mestolo cassa, cassùl
mestruazione avëir le …(mie, tue, sue)... robe
meta fin, cunclùsiun, arif
metà mes, metâ
metà - fare a metà far mecia
metallo metal
meticoloso precis, meticulus, pistin
metodo metodo, sistema, regula
metro metër
metronotte guardia 'd neut
mettere bùtar, ficar, giuntar
mettere in gabbia angabiular
mezzadro masuer
mezzaluna (lama per tritare) ciapulur
mezzanotte mesaneut
mezzo pussibilitâ
mezzo, modo manera
mezzogiorno mesdì
mia mia
miagolare miaular, gnaular
miccia micia
micetto gatin
Michele Michel, Michelin, Miclin
micio gat, gatin
midollo miula
mie mie
miele amel, mel
mietere tajar, far (al grän, al fëgn, l'ariòrda ..)
migliorare star mej, migliurar, ag-gnir pi 'n gämba
migliore al mej, al pì braf, al pì bun..
mignolo al dij cit
miliardario miliardare
milionario miliunare
militare suldâ
milizia milissia
millantare blagar, väntasse
millantatore blagheur
mille mila
millimetro milim
milza milsa
minaccia poura, pericul (far poura)
minare minar, bùtar le mine
minatore mineur, minadur
minchionare pijar an gir
minerale mineral
minestra minestra, 'mnestra
minestra di trippa bùsèca
minestrone minestrun (at vèrdùra)
mingherlino strisio
miniera miniera, cava
minimo mìnim
minio minio
ministero ministere
ministro ministr
minore pì cit, pì giuo
minorenne an cur nin gränt
minuscolo cit, al pì cit
minuto minùta, mumëint
minuto, piccolo cit, frisujn
minuzia citëssa
mio
miope cùrt at vista, ch'a ves nin luntän
miracolo miracul
miraggio mirage, ilùsiun
mirare, guardare vardar, vardar cun atensiun
miriagramma miria, des chilo
mirino mirin
mirtillo brussun
misantropo sulitare, sèrvaj, ch'a sta bëgn da sul, luntän da jèt
miscela miscela, antruj
mischiare mës-ciar
miscuglio di rifiuti liquidi lavaja
miscuglio semiliquido paciarina
miserabile miserabil
miseria miseria
misericordia misericòrdia, pietâ, cumpassiun
misero misër
missionario missiunare
missione missiun, incarich
missiva létera
misterioso misterius
mistero mistere
misto mës-ciâ, an pòo par sòrt
misura misùra
misurare misùrar
mite tranquil, braf
mitigare pasiar, calmar
mitraglia mitraja
mittente chi ch'a spediss
mobile mobil, ch'as bugia
mobilia ij mobij, la mobilia
moccio (al naso) murfel
moccolo candëila, la fin d'la candëila
moda moda, ùsänsa
modellare mudelar, rängiar pareme…
modellatore mudleur
modello mudel
moderare calmar, pasiar
moderazione muderassiun
moderno mudèrn, at moda
modestia mudestia, ùmiltàa
modesto mudest
modificare muduficar, cämbiar
modista ùna ch'a fa le veste, sartòira
modo manera
mogio nèch
moglie fumna, mia fumna
moina cara, carëssa
molare mular, far al fil
molare (dente) maslèr
molatrice mola
molestare antrùsiar
molesto ch'a da nòja, fastidius, nin supurtabil, cicapieuj
molla mola
mollare, lasciare mular lì, piäntala, lassar andar
molle mol, lèpio
molletta mulëtta, pinsëtta, pëssia
mollica muleja
moltiplicare multiplicar
moltiplicazione multiplicassiun
moltissimo tänt, täntissim
molto tänt, assè, pitost
momento mumëint
monaca munia, mugna, suora
monaco frâ, capùssin
monarchia munarchia
monastero cunvëint
monco sëinsa an brass
mondano viveur (sostant.), pùblich (aggettivo)
mondare pulir
mondariso mundina
mondezza, immondizia amnis, spurcissia
mondezzaio amnisera, tämpa
mondiale mundial
mondo mund
monelleria malfèta
monello arsuj, farinel, disbela
moneta muneda, sòld
monferrina munfrina
monopolio (negozio) cëinsa (tabachin)
monotono sèmpre istess, sèmpre midem
monsignore munsgnur
montaggio muntage
montagna muntagna
montanaro muntagnin
montare muntar, andar adzura, andar su, rämpiar
monte muntagnola, brich
monticello trùch
montone (maschio delle pecora) béro
monumento munumëint
mora (frutto) mura
morale mural
morbido cote, mòrbid
morbillo russole
morbo maladia
mordere rugiar
morire mòirër, crëpar, s-ciupar
mormorare parlar sutvus
moro, gelso piänta at le mure, muriun(?)
moro, negro mòro
morosa murusa
moroso, in ritardo ritardatare
morra (gioco) mura
morsa mòrsa
morsetto mursët
morsicare rugiar
morso rugiâ, rugiatun
mortaio pistel
mortale murtal
morte (la morte) la mòrt
mortificare murtificar, far far brùta figùra, ùmiliar
mortificato murtificàa
morto mòrt
mosca musca
moscato (vino) moscato, muscatel
moscerino muschin
moschetto muschët
moscio mol, mulasciùü, pass, fiach
mossa muvimëint, mossa
mosso bugiàa, disbugiaä
mostarda mustarda, bagnët
mosto raspe at l'ùva, must
mostra mostra, espusissiun
mostrare mustar, far vesër
mostro mustro, mostro
motivo mutif
moto muvimëint
motocicletta moto
motore mutur
motteggiare pijar an gir, far da spirit
movente mutif, causa
movimento muvimëint
mozzare tajar, tränciar, strupiar
mozzicone tòch, tuchët
mozzicone di sigaretta cica, gijo
mucca vaca, (infant.= momoo)
mucchietto maciòch
mucchio mùcc, barun, bista
muffa mufa
muffire mùfî
muggire brajar
mugnaio muliner
mugugnare barbutar, lamëintasse
mulattiera mùlatera, sënter
mulino mulin
mulo mùl (burich ?)
multa mùlta
multare far la mùlta, dar la mùlta
mungere musër
municipio municipio, cumùn (cùmùn)
munire dar, furnir, atressar
munizione mùnissiun
muovere bugiar
muoviti! fa presto disturtujte!
muraglia, muro mùraja
muraglione mùrajun
murare anmùrar
muratore mùradur
muratura mùradùra
muricciolo mùrët
muro a secco mùr a sëch
muscolo mùscul
muscoloso mùsculus
museruola mùsarola
musica mùsica
musicante sunadur
musicare bùtar an mùsica, cumpunër
musicista mùsich
muso mùso
musone mùsun
mussolina organdis
mussulmano mùsulmän, maumetän
mustacchio barbis, barbisun
mutamento cämbiamëint
mutande mùdände
mutandine brajëtte
mutare cämbiar
mutilato mutilato
muto mùt
mutua mutua
mutuo prestit, amprestit