ITALIANO A MODA AT PUNT
fabbisogno al necessare, que ch'a sèrf, l'un che a mänca, que ch'a jè (dabsogn) busugn
fabbrica fabrica
fabbricare custrùir, far
fabbricato custrùssiun
fabbrichetta bòita
fabbro frer, furgerun
faccenda facènda, afé
facchino fachin, purteur
faccia cera, (dispr. mùso, ghigna)
faccia (di animale) mùso
facciata faciada
faceto schèrsus, nin serio
facile facil
facilmente facilmëint
facoltativo facultatif
facoltoso ùn ch'a pol, ùn rich
factotum ùn ch'a fa tùt
faggio fòo
fagiano fasän
fagiolata dissnar dij faseuj (tufeja= pignata dij faseuj)
fagiolo faseul
fagotto fagot, fardel
faina fuin (nb: famiglia dei mustelidi)
falce ränza(da campagna), sessa (da muntagna)
falcetto faussët
falciare tajar
falciatore cuntadin ch'a fa al fëgn
falciola mussòira
falco falchët
falegname minùsié
falegnameria ateliè (dal minùsié)
fallimento falimëint, bäncaruta
fallire, sbagliare falir, sbaliar, sbagliar
fallito falî
fallo erur, sbaglio
falò falò, farò
falsificare faussar
falso fauss
fama fama, nòmina, repùtassiun
fame fam
famelico mòrt at fam, afamàa
famigerato malfamàa
famiglia famija
famiglia, casato rassa, dinastia, famija
familiare, della famiglia familiar
familiare, di casa dumestich, at ca
familiarizzare pijar cunfidëinsa
familiarmente a la buna
famoso famuss, cugnùssùu, numinàa
fanale fanal, lampiun
fanatico fanatich, esaltâ, testa cauda
fanciulla fija, cita, fijëtta, masnàa, masnajna
fanciullo cit, masnàa, fieulin, bocia, masnujn
fandonia bala, cùca, bùsiarderia
fanfara bända, fanfara, mùsica
fanfarone fanfarun, blagheur, cunta bale
fanghiglia paciòch
fanghiglia di neve paciòch, cussat e farina
fango paciòch
fangoso cun at paciòch
fannullone pländrun, fagnän
fantasia fantasia, imaginassiun
fantasma fantasma, carcaveja
fantasticare sùgnar, duvrar tänta fantasia, armanacar
fantastico fantastich
fante fänt, suldâ
fantoccio babacio, bùracio, bùratin
farcire ampinir, ambutir
fardello fardel, fagot, badó
fare far
farfalla farfala, parpajola
farfugliare barbujar, tarmës-ciar
farina farina
farina bianca fùmët
faringe gula, gargarot
farinoso farinus
farmacia negosse (bùteja) da spessiare
farmacista spessiare, farmacista
farmaco mëisina
faro faro, lantèrna
farsa farsa, cumedia
fascia fassa, bëinda
fasciare fassar, bëindar
fasciatura fassadùra
fascina fassina
fascio fass
fascio (fare un ...) fassunar
fascio di fieno o foglie fujareul
fase mumëint
fastidio fastùde, disturbe, nòja
fastidio briga, rabadän
fasto lùsso, blaga
fastoso sfarsus
fata faja
fatale segnàa, destinàa, scrit ant al ciel
fatica fatiga, fatica
faticare fatigar, faticar
faticoso faticus, gref, stracänt
fato destin
fattezze aspet
fatto, avvenimento avenimëint, facènda
fattore cassiner
fattoria cassina
fattorino fatùrin, bocia, garsun
fattucchiere mago, mascun
fattura, nota fatùra, cunt
fatturare fatùrar
fatuo sëinsa cunsistëinsa, linger, veuid
fauna bes-ce
favella parlada, parola, lëinguage, parlantina
favilla splùa, splùvia, plur.=splùvie (figurat.=parpajole)
favo ca 'd j'avije
favola storia
favoloso favulus, fantastich, straurdinare
favore piasir, ajut, grassia, agremën
favorevole favurevul, bëgn dispost
favorire ajutar, dar 'na män
favorito preferî, (bambino pref.=chèco)
fazioso nin ubietif
fazzoletto fassulët
febbraio favrer
febbre fref
febbrile cun la fref
feccia cracia
feci mèrda
fecondare fecundar, bùtar la smëins
fede fede, religiun
fedele fedel
federa fùdrëtta, feudra dal cùssin
fegato fidich, fritùra (di animale)
felce fùlës
felice cuntëint, sudisfèt, aleghër
felicità cuntëintëssa, alegria, bunimur
femmina fùmela
femmina del camoscio cevrina
fendere dividër, s-ciapar an dùj, tajar
fenditura filùra, crëpa, s-ciapa
fenomenale straurdinare, fora dal nurmal
feretro cassia, cassia da mòrt
feriale di at travaj
ferie vacänse, ferie
ferire ferir
ferita ferija, ferida, farlèca
fermaglio crussët, pussuar
fermare fèrmar, frëmar
fermentare fèrmëintar, beujër
fermentazione fermëintassiun, al beuj
fermezza fermëssa, decisiun
fermo fèrm, frëm
feroce crùdel, feroce, sëinsa pietà, bestial
ferraglia fèr rut
ferragosto mesost
ferramenta fèramëinta
ferrare (i cavalli) frar, bùtar ij ciapin
ferravecchio fèramiù
ferro fer
ferrovia fèrovia, fèrata
fertile andrùgiàa, ch'a porta
fertilizzare cuncimar, andrùgiar, bùtar l'aliam
fervido fervid, calurus, vif, apassiunàa
fervore calur, passiun
fessacchiotto fulandrën, ciula
fesseria cretinada, fularada, fulatunàa
fesso fol, stùpit, cretin
fessura, fenditura filùra, crëpa
festa festa
festeggiare far festa, festegiar, dajla a giaca piata
festivo at festa
fetente, abietto carogna, gram ch'a sagna, pestifër
fetente, puzzolente ch'a spùssa, ch'a fiairiss
fetore spùssa, canùf, fièra
fetta fëtta, tòch
fettuccia bindel, frisa
fiaba storia
fiacca fiaca, lòira, pecundria
fiaccare fiacar, stracar
fiacco fiach, debul, sëinsa forse
fiaccola tòrcia, fiacula
fiala fiala
fiamma fiama, feu
fiammata giulàa, fiamàa
fiammifero brichët
fiancata fiäncàa, spunda
fiancheggiare andar at fiänch, spundar
fianco fiänch
fianco (di fianco) at garela
fianco-mettersi di fianco bùtasse at garela
fiasco fiasch
fiatare bänfiar, fiatar, fiaijr, arfiajr, duèrtar buca
fiato fiâ
fibbia fibia, bucula
fibroma timur
fibroso fibruss
ficcanaso ficanas, cùrius, ficabèch
ficcare ficar, bùtar
fico fij
fidanzarsi parlasse
fidanzato murus
fidarsi fidasse
fiducia fidùcia, fiùsa, afidamëint
fiducioso fidùcius
fiele fel, afel, tosse
fienile travâ
fieno fëgn
fieno (secondo taglio) riòrda
fieno (terzo taglio) tèrsareul
fieno - covone imbast. a corde e stanghe per trasporto fujareul
fiera (animale selvatico) bes-cia feroce
fiera (mercato) fera, (mostra)
fierezza fierëssa, urgheuj
fiero fier, urgulius
fifa fifa, poura
fifone fifun, paurus, sëinsa curage
figlia fija
figlio fieul
figlioccia fiòssa
figlioccio fiòss; fioss
figura figùra, furma
figurare figùrar
fila fila, riga (bùt-te an riga)
filare filar
filastrocca tiritera
filatoio filarel
filetto filët
Filippo Flip, Flipot
film cine, pelicula
filo fil
filone filun, vëina
filtrare filtrar
filtrare (liquido che filtra l'involucro) trapanar
filza sfilsa, fila
finale final
finanza finänsa
finanziamento finänsiamëint, suvëinsiun
finanziare finänsiar suvëinsiunar
finché fina a che, fin tänt che
fine, sottile fin, sùtil
fine, termine fin; la fin
finestra finestra, fnestra
finestrino finestrin
finezza finëssa, grassia, bel deut
fingere far finta
finire finir, rivar a la fin
fino a.. fina a
finocchio fnuj, afnuj
finora fina adess, fina si
finta finta
finto fint, fauss
finzione finsiun, finta
fioccare fiucar
fiocco fiòch
fiocco (di neve) splùvia
fiocina länsa
fionda flecia
fioraia fiurista
fiore fiur
fiorire fiurir
firma firma
firmare firmar
fisarmonica fisarmònica, armònich
fischiare sùbiar, fischiar
fischietto sùbiët, fischiët, sùbiola, sùbieul
fischio fischio
fisco erare
fisico fìsich
fissare fissar, fèrmar, frëmar
fissazione balin
fisso fiss, frëm
fitta furatâ
fitto, folto spëss, s-ciass
fiume fiùm, rùera
fiutare nùfiar
fiuto nas
flagrante (in) an sal fèt
flauto flaut, sùbieul
flebite anfiamassiun 'dle vëine
flemma fiaca, calma
flemmatico cote, fiach, tranquil, sëinsa agitassiun
flessibile flessibil, pieghevul, ch'a s'adata
flessione flessiun, piegamëint
flettere fletër, piegar, dubiar
flettersi piegasse
flirtare far al fil, parlaje a ..
florido prusperus, sän, fiurî
floscio smulaciùu
flotta squadra
fluente ch'a scur
fluido flùid, liquid
flusso flùss
fluttuare undegiar, galegiar
fluviale dal fiùm
fobia poura
focaccia fugassa (micca)
foce sboch, sbuch
focolare feu, furnel
focoso caut, caud, anfiamâ
fodera fodra, feudra
foderare anfudrar, anfùdrar
foga släns
foggia manera
foggiare dar la furma
foglia feuja, foja
fogliame fujage
foglie secche (per stalla o altro) giass
foglio feuj
fogna fogna, cundùt, puss nëir, tämpa
folata sbùff
folgorare fùlminar
folgore slëivër, losna
folla gëint
folle mat, fol, fora at testa (..at bùrnia)
follia matùrlâ, fularada
folto spëss, s-ciass
fomentare viscar, pùssar
fondare fundar, bùtar le fundamëinta
fondere fundër, far fundër
fondo fundùu
fonduta fundùa
fontana funtana
fonte funtana, surgëint
forare furar, far al beucc, far an partùs
forbici tisòire
forca, patibolo furca
forca, tridente furcun, trëint
forchetta furchëtta, furciulina
forcina pëssia
forcuto puntùu, cun le punte
foresta bòsch
forestiero frùster, furaster
forgiare furgiar
forma furma
formaggio furmacc
formaggio acido con pepe o peperoncino bruss
formaggio acido (sottoprodotto della tuma) srass
formare furmar, dar la furma
formazione furmassiun
formica fùrmija
formicaio fùrmier
fornace furnas
fornello furnel
fornire dar, pruvedër
fornitore furnitur
forno furn
foro beucc, partùs
forse forse, a pol dasse, mèraco, a pol essër
forte fort, rubùst, dùr, (aceto: brùs-cc)
fortino furtin
fortuito par caso
fortuna furtùna, buneur, buna stëila, destin
foruncolo ciavun, bùgnun
forza fòrsa
forzare fursar, sfursar, ubligar
foschia marin, nebiëtta
fosco fusch
fossa beucc, tämpa, scaf
fosso fòss
fotografare futugrafar, piar le foto, far al ritrat
fottere ciular
fra fra, tra, trames, antrames
fracassare fracassar, s-ciapar, runtër, far a tòch
fracasso fracass, burdel, rabel, ciadel
fracassone falabrach
fradicio bagnàa, mars ch'a cula
fragile fragil, ch'a pol runtze, delicâ
fragile (persona) delicâ, poch rubùst, deblin, gnèro
fragola frola
fragore fracass, rabel, bataclän
fragrante prufùmàa, ch'a ja an bun udur
fragranza prufùm, bun udur
fraintendere capir mal, capir a l'incuntrare, capir ciô par broca
frammento tòch, tuchët, brisa
frammischiare antarmës-ciar
frana frana
franare franar
francescano dij fràa, fràa, capùssin
Francesco Cesco, Ceco, Cichin
francese fransëiss
franco, sincero fränch, sincer
frangia frängia
franoso franus
frantoio tòrcc
frantumare sbrisar
frasca frasca, bränch
frase frase, espressiun, dit
frassino frasso
frastornare sturdir
frastuono fracass, burdel, rabel, ciadel
frate fràa, fràa capùssin
fratellanza fradlänsa, amicissia
fratellastro fradlastr
fratello fradel
frattaglie brise, aväns, fritùra, l'un che aj resta
frattaglie di maiale in polpette frësse
frattanto mèntre che, an tal mèntre
frattura rutùra
fratturare runtër, s-ciapar
frazionare far le part, tajar a tòch
frazione frassiun
frazione, parte tòch, fëtta
freccia frecia, saëtta
freddo frëid, gilich, gevro
fregare, frizionare fërtar
fregare, imbrogliare ciular, ambrujar
fregatura fregatùra, ciulada
fregola gigiët
fremere frisër
fremere furiunar
frenare frenar, tirar ij frèn
frenesia gigiët
freno frèn
frequentare praticar, andar ansema, andar da..
frequente ch'a capita suvëins
fresa fresa
fresa da falegname taburët
freschezza frëschëssa, frëscùra
fresco frësch
fretta pressa
fretta affannosa fërla
frettoloso fërlass
fricassea fricassàa, fricandò
fricassea (di patate e verze) frit-gris
friggere frisër, fricassar, friciular
frignare rugnar
fringuello fringuel
frittata fritâ
frittella fricieul
fritto frit, fricassàa
frittura fritùra
frivolo vän, linger, balarin
frizzante ch'a friss, ch'a mussa
frodare trassar, truciunar, fregar
frodo (di) da sfros
frollare ag-gnir tenër, ag-gnir cote, marinar
fronte frunt
frontiera cunfin, fruntiera
frottola bùsia, bùsiarderia, bala, babula
frugale ch'as cuntëinta (di pasto= povër), at poche pretëise
frugare fùgnar, sgatar
frugolo farfuj
frullare sbatër
frumento grän, granaja
frusta frùsta, fuët, frùstin, uis-cia
frustare, logorare frùstar, cunsùmar
frustare, usare la frusta fuëtar, frùstar, uis-ciar
frusto, logoro frùst, sliss, cunsùmàa
frutta frùta
frutta schiacciata zuccherata bargnaca (bërgnaca)
fruttare rëindër, frùtar
fu (persona estinta) at .., la bunanima
fucilare fùsiliar
fucile fùsì
fucina fùsina, butega dal frer
fucinatore furgerun
fuga scapada; messi in fuga= fèt scapar
fugace ch'a passa prëst, ch'a passa ampressa
fugare, mettere in fuga far scapar, burar via, parar via
fuggire scapar, filar via, dajla ampressa
fuliggine calùso
fulmine slëivër, losna
fumare fùmar
fumatore fùmadur
fumo fùm
fune corda, curdun, tërsa, tërsun
funerale fùneral, sipurtùra
fungere far la part at
fungo bulè
fungo gallinaccio garitula
fungo griffone quarin
fungo velenoso bulè gram
funzionare funsiunar
funzione funsiun
fuoco feu, rùff
fuoco d'artificio fùsëtta
fuorché foravia che, a meno che
fuori fora
furbacchione fùrbaciun, farinel, farlingot
furberia astùssia, malissia
furbetto arsuj, arsuja, farinel
furbo fùrb
furbo drito
furetto bèra (nb: simile a scoiattolo - famiglia dei mustelidi)
furfante balòss, birba, brigänt
furgone furgun
furia, fretta pressa
furia, rabbia fùria, rabia
furioso fùrius, anrabiâ, fora dij feuj, furibund
furtivo da scundiun
furto rubarisse
fuscello ramët
fuso fùs
fuso, liquefatto fundùu
futile inùtil, vän, poch ampurtënt
futuro ag-gnir, avgnir