A MODA AT PUNT ITALIANO
d' la lana laniero
'd l'imbrùnir crepuscolare
da amis amichevole
da bëgn; da bëign perbene
da custrùssiun, da mùradur edile
da festa grossa, grändius solenne
da fitar, veuid sfitto
da invèrn, at l'invèrn invernale
da mariar celibe
da mariar scapolo
da masnàa, da cit infantile
da mat, sëinsa sùst pazzesco
da 'n po' at tëimp, da nin tänt ultimamente
da n'auta part altrove
da om virile
da poch, bun a gnènte dappoco
da poch, ch'a val gnènte insignificante
da poch, nin ampurtänt trascurabile
da sbies, at garela sghembo
da sbies, par travèrs obliquamente
da scundiun furtivo
da scundiun nascosto (di)
da scundiun soppiatto (di)
da scundiun sottecchi (di)
da scundiun; at cuntrabänd clandestino agg.
da sfros frodo (di)
da sgnur, elegänt signorile
da spus nuziale
da strangulun garganella (a)
da suldâ, dij suldèe marziale
da suta, suta inferiore
da vej, dij vej senile
da visin, dapée, cunfinänt limitrofo
dabun, par da bun davvero
d'acòrde, (sän e bëgn dispost) disposto
dadlà aldilà
dado dado
dajla dargliela
dajla divertirsi
dajla at la pì bela, divèrtisse spassarsela
dal caval equino
dal cheur cardiaco
dal di diurno
dal fiùm fluviale
dal mumëint che, da già che siccome
dal mumëint che, dato che, da già che poiché
dal pare paterno
dal post locale, del posto
dal sul solare
dal vin enologico
dalia dalia
dama, madama dama
damigiana damigiana
dan danno
d'ancheu, dal dì d'ancheu odierno
danegiar, dar dal dan ledere
danegiar, guastar, rùinar danneggiare
d'ängul angolare
d'antée dove; da dove
d'antée ...? donde ?
danus deleterio
dapartùt ovunque
dapartùt, daspartùt dappertutto
dapress appresso
dar dare
dar al biänch imbiancare
dar al cämbe alternare
dar al lèt, dar la pùpa allattare
dar al nòm, ciamar denominare
dar andrée recedere
dar at basin sbaciucchiare
dar at cunsëj consigliare
dar cuntra, nin essër d'acorde contraddire
dar cuntra, nin essër d'acòrde contrariare
dar da bëivër abbeverare
dar da mängiar, rinfrëscar, ripijar le fòrse ristorare
dar damëint retta (dare retta)
dar damëint dare retta
dar dispëinsa, esunerar dispensare
dar fastide, dar nòja, antrùsiar, tamburnar infastidire
dar fastide, stracar tediare
dar feu, viscar incendiare
dar ij nòm insultare
dar ij nùmër, ag-gnir mat ammattire
dar la biaca imbiaccare
dar la cipria incipriare
dar la furma foggiare
dar la larga, liberar scarcerare
dar la sira, ansirar incerare
dar 'na män, giùtar agevolare
dar nòja, dar disturbe incomodare
dar par fèt, nin dir sottintendere
dar, arfilar affibbiare
dar, distribùir erogare
dar, furnir, atressar munire
dar, patlar, anlardar, angiacar menare, picchiare
dar, pruvedër fornire
dar, regalar largire
dar, spòrzër porgere
dar, ufrir, regalar, far la duna donare
daspartùt, dapartùt dovunque
dasse da far affaccendarsi
dasse la vëina sfregarsi la schiena per terra o contro un albero
dasse, gabela, taja dazio
dato che, vist che, sicume giacché
daut, d'aut, se nò altrimenti
davanti, da dnäns innanzi
debit debito
debul, fiach, sëinsa forse debole
debul, fragil labile
debulëssa gracilità
debulëssa, fiaca, strachëssa debolezza
debùt esordio
decadëinsa declino
decäntar, esaltar magnificare
decidër decidere
decidër, stabilir, apruvar deliberare
decim decimo
decimal decimale
decis drastico
decis, frëm, fèrm deciso
decisiun decisione
decrepit, vej me 'l cucco, vej me 'l cän at Sän Ròch decrepito
decret, urdinänsa decreto
decurassiun decorazione
decurus, ch'a va bëgn, presëintabil decente
decurus, dignitus, presëintabil decoroso
dedicar, antitular dedicare
definir definire
definitif definitivo
degnasse degnarsi
degradar declassare
dëint dente (generico)
dëint zanna
dëir dirupo
dëir roccione
delega, incarich, prucùra delega
delicâ, deblin, mèrulin, patî, gnèro gracile
delicâ, debul delicato, debole
delicâ, poch rubùst, deblin, gnèro fragile (persona)
deliccàa, debul cagionevole
delinquëint, bandî delinquente
delissia, piasir delizia
delissius, grassius delizioso
delit delitto
delit, malfèta reato
delùdër deludere
delùdër, mäncar at parola disattendere
delùs, nèch deluso
delùsiun delusione
demucrassia democrazia
demuralisänt sconsolante
dëntera dentiera
dentista, gavadëint dentista
dentista, gavadëint odontoiatra
denuncia denuncia
denunciar, dar la culpa denunciare
deperir, cunsùmasse deperire
deposit deposito
depressiun depressione
deprimër deprimere
derelit, abandunàa derelitto
deruga, parmess deroga
des dieci
des ciantim decimetro
descrivër, spiegar, mustar descrivere
desèrt deserto
desidere, veuja, sùst desiderio
destin fato
destin, buna sòrt, caso, aventùra ventura
destin, caso, furtùna sorte
destin, furtùna destino
destinar stanziare
destra, drita destra
desulassiun, miseria desolazione
d'etâ, già an po vej attempato
detar dettare
devussiun devozione
di at travaj feriale
di at travaj giorno feriale
di 'd festa giorno festivo
di, giurnâ giorno
diabetich diabetico
diabolich, pestifër, malign, gram diabolico, cattivo
diagnosi diagnosi
diagunal, at travèrs diagonale
dial ditale
dialet, gèrgo dialetto
dialetal dialettale
diamänt diamante
diau, demòne, bargnif satana
diau, demòne, satanass, bargniff diavolo
dibatse, agitasse dibattersi
dicheut decotto
dicheut infuso
dicheut tisana
dieta, restrissiun dieta
difëindër difendere
difëisa difesa
diferëinsa differenza
diferëinsa divario
difet, impèrfessiun imperfezione
difet, magagna difetto
dificil difficile
dificultà difficoltà
difida intimazione
difidar, nin fidasse diffidare
difidëinsa, suspet diffidenza
difidëint, malfidëint, suspetus diffidente
diga diga
digerir digerire
digestiun digestione
digiùn digiuno
dignità decoro
dignitus dignitoso
dìj (sing. e pl.) dito
dij cämp, d'la campagna campestre
dij 'd mess medio
dij fràa, fràa, capùssin francescano
dijon sponderuola (pialla da falegname)
diligëinsa, caròssa diligenza, carrozza
dilùve diluvio
dimensiun dimensione
diminuir, calar diminuire
diminùir, calar attenuare
diminùssiun, cal, arcal diminuzione
dimone, demone, diau, bargniff demonio
dimura gingillo
dimura ninnolo
dimura, gieu balocco
dimura, giucatul giocattolo
dimura, giucatul trastullo
dimustrar comprovare
dinturn dintorni
dipëindër, essër suta padrun dipendere
dipendëinsa dipendenza
dipendëint subalterno
diploma, titul, documëint (dùcùmëint) diploma
dir al fauss, dir at bùsiarderie mentire
dir ch'at no, buciar, arfùdar disapprovare
dir ch'at si condiscendere
dir ch'at si, cunsëintir, essër d'acòrde acconsentire
dir ch'at si, dar la cuntëinta approvare
dir cièr, dichiarar enunciare
dir ij particular, specificar, cuntar circostanziare
dir, afèrmar, far n'afèrmassiun dichiarare
dir, parlar, cuntar dire
diressiun direzione
diret, diretamëint, drit a... direttamente
diret, drit a... diretto
diretriss direttrice
diretur direttore
disacorde discordanza
disacòrde dissenso
disacòrde screzio
disacòrde, disarmunia disaccordo
disamur disaffezione
disastr, disgrassia, rùina catastrofe
disbalar sballare
disbarassar sgombrare
disbarassar, disveuidar evacuare
disblàa distrutto
disblar devastare
disblar, sbatër giù demolire
disblar, tirar giù smantellare
disbreuj disbrigo
disbrujar, disbarassar sbarazzare
disbrujar, disturtujar sbrigare
disbrujar, disturtujar sbrogliare
disbrujasse, dis-ciulasse, bugiasse, dasse n'ardriss, dasse n'ande spicciarsi
disbrujasse, dis-ciulasse, bugiasse, dasse n'ardriss, dasse n'ande sbrigarsi
disbrujasse, disgavignasse districarsi
disbrujasse, disturtujasse destreggiarsi
disbugiar smuovere
disbulunar sbullonare
disbutunar sbottonare
discapit scapito
discaria discarica
discaria, scarich scarico
discariar scaricare
discarich discarico
discauss scalzo
discaussar scalzare
dis-cèntràa; dis-cëintràa scavezzacollo
dis-cèntràa; dis-cëintràa scentrato
dis-ciavâ, mess duèrt schiuso
dis-ciuar schiodare
discreditar, screditar, parlar mal denigrare
discressiun discrezione
discrucëtar sfibbiare
discrustâ scalcinato, seza calce
discrustar scrostare
discubiar dispaiare
discubiar, sparigliar(a carte) spaiare
discubiar, sparigliar(a carte) sparigliare
discugnossër, arnegar sconoscere
discular scollare
disculpar scagionare
discurër, ciaciarar, parlar discorrere
discurs discorso
discùsër scucire
discùsî scucito
discùssiun dibattito
discùssiun (di pers.= tachign, piänta grane) contenzioso
discùssiun, polemica
discùssiunn, dibatit, dibatimëint discussione
discùter dibattere
discùtër, far questiun, ciacutar questionare
discùtër, questiunar, avëir da dir disputare, discutere
discùtër, questiunar, avëir da dir, ciucar discutere
disdanar, disgrupar, truvar al cavun dipanare
disdèt deformato
disdèt scomposto
disdeut diciotto
disdir, anùlar, cancelar, arnunsiar disdire
disëgn disegno
disegnar disegnare
diseria diceria
disfar, disblar disfare
disfassar sfasciare, togliere la fascia
disfassar, gavar le fasse sbendare
disfèt, disblâ sfatto
disfèt, rut, a tòch disfatto
disfèta disfatta
disfèta sbaraglio
disfèta sconfitta
disfùdrar sfoderare
disgagiàa, disgänciàa sganciato
disgagiar, dis-ciular sveltire
disgagiasse affrettarsi
disgagiasse sganciarsi
disgänciar, discucëtar sganciare
disgarbujar, disturtujar sgrovigliare
disgavignar, disturtujar, discutir districare
disgëilar decongelare
disgëilar disgelare
disgenàa, dis-ciulàa, disgagiàa disinvolto
disgrassia avversità
disgrassia sciagura
disgrassia, incidëint, maleur infortunio
disgrassia, maleur calamità
disgrassia, maleur, rùina, assidëint, scarogna disgrazia
disgrassia, maleur, sfurtùna sventura
disgrassia, pastiss, maleur, pacioch guaio
disgrassia, rùina disastro
disgrassiàa, matass, scarugnàa disgraziato
disgrassiàa, sfurtùnâ sventurato
disgroite!, disbroite!, disbugte! spicciati!
disgrupâ, fundùu sciolto
disgrupàa slegato
disgrupar slacciare
disgrupar slegare
disgrussar sgrossare
disgùst, nausia, scheur disgusto
disgùstar amareggiare
disgùstus, amèr, spiacevul sgradevole
disinfetar disinfettare
disinteress, indiferëinsa disinteresse
dislivel, saut dislivello
dislugiàa slogato
dislugiar slogare
dismaciar smacchiare
dismëntia dimenticanza
dismëntiâ, trascùrâ, disgrassiâ negletto
dismëntiar omettere
dismëntiar (e ju dismëntiàa...), passar at testa dimenticare
dismëntiar queicoss amnesia
dismëntiar, passar at testa obliare
dismëntiar, passar at testa scordare
dismuntar smontare
dismuntar, disfar scomporre
dismuralisar, scuragiar, sfrëidar scoraggiare
dismurtar, distissar spegnere
disnar desinare
disnar pranzo
disnar (special) cenone
disnar, sëina simposio
disnòf diciannove
dispari dispari
dispëinsâ esente
disperar, pèrdër la speränsa disperare
disperassiun disperazione
dispèrdër sperdere
dispèrdër, aluntanar, gavar d'an mess sfollare
dispet sgarbo
dispet, dispresia dispetto
dispetus dispettoso
dispiasër, dispiasëir dispiacere (verbo)
dispiasir dispiacere
dispiasir, delùsiun disappunto
dispiasir, sagrin, pëina dispiacere, pena
dispiasùu spiacente
dispicinar scapigliare
dispicinar spettinare
dispresia beffa
dispresia, dispet spregio
dispresiar disprezzare
dispresiar spregiare
dispresiar sprezzare
dispresiar, arfùdar, nin dar da mëint sdegnare
dispresiar, murtificar avvilire
dispruntar sparecchiare
dispujar, disvestir, bùtar patanùu denudare
dispujasse, dispatrinasse denudarsi (il petto, il corpo)
dispulpar spolpare
dispunibil, bëgn dispost disponibile
disquatàa scoperto
disquatar scoprire
disquèrciar scoperchiare
disrajar deragliare
disrëisar sradicare
disrucar, disvlùpar svolgere
dissämblàa, disblâ, disgiuntâ sconnesso
dissendëinsa, rassa, famija discendenza
dissèt diciassette
dissiplina, regula disciplina
dissiunare dizionario
dissnar dij faseuj (tufeja= pignata dij faseuj) fagiolata
dissustrar disseppellire
dissustrar esumare
distacàa disgiunto
distacàa, pí an nà discosto
distacamëint guarnigione
distacar distaccare
distacar staccare
distänsa distanza
distänsa, distach, distëisa, estensiun, ciel spazio
distänt, luntän distante
distëindër, slargar distendere
distëisa distesa
distensiun distensione
distilar distillare
distinguër, far diferëinsa distinguere
distinsiun distinzione
distiss, dismòrt spento
distissàa, cimìi estinto, spento (agg.)
distissar al feu domare un incendio
distret distretto
distribùir, dar an po’ a prùn, far le part distribuire
distrùër, disblar, disfar distruggere
distupar stappare
distupar sturare
disturbar disturbare
disturbe, dulurin acciacco
disturbe, fastide, nòja, rabadän disturbo
disturtujte ! muoviti, fa presto!
disùbidir, nin dar damëint disubbidire
disùmän, bestial inumano
disunest disonesto
disunur ignominia
disunur infamia
disunurar, svèrgugnar disonorare
disurdin, baraunda, cunfùsiun, cagnèr disordine
disussar, gavar j'oss, stucar= gavar al grass da.. disossare
disvartujar, disvlùpar sviluppare (un pacco)
disvestî, dispujâ, patanû spoglio, svestito
disvestir, dispujar spogliare
disvestir, dispujar svestire
disveujdar, veujdar svuotare
disviarin, sveglia sveglia (orologio)
disvijâ sveglio
disvijàa desto
disvijàa, fùrb, anteligëint perspicace
disvijar destare
disvijar svegliare
disvijar, dar la sveglia risvegliare
disvijasse, dasse n'ände, discutisse riscuotersi
disvisâ, drola svitato, strano
disvisar svitare
dit prima predetto
dit, manera at dir, dita detto
dita, sucietâ, asiènda ditta
ditatur (sùpèrbe) dittatore
diùretich, ch'a fa pissar diuretico
divëintar, ag-gnir diventare, divenire
divèrs, a part distinto, separato
divèrs, diferëint diverso
divèrs, diferëint vario
divèrsamëint, d'auta part, se no diversamente
divèrtëint spassoso
divèrtimëint, bun tëimp spasso, divertimento
divèrtimëint, gieu divertimento
divertir divertire
divèrtir, arlegrar dilettare
dividër, far le part spartire
dividër, s-ciapar an dùj, tajar fendere
dividër, separar separare
dividër, spartir, far le part dividere
divisore, tramess divisorio
divòrse divorzio
divursiàa, dismariàa divorziato
d'la gesia ecclesiastico
d'la matin mattutino
d'la minùta, mäch adess dianzi
dla Savòja / savujard sabaudo
d'la scola scolastico
dl'istâ, at l'istàa estivo
dl'uteugn autunnale
documëint, ducùmëint documento
doga (di legno per le botti) doga
dólär dollaro
dòm duomo
doma, vitùra calesse
dop disnar, dop mängiàa dopopranzo
dop-dumän posdomani
dop-mesdì, dop-mängiâ, dommesdì pomeriggio
dopo tùt, an definitiva, a la fin dij fin dopotutto
dopo, peu, apress dopo
Doro, Dorino Teodoro
Doro, Dorino (anche di Teodoro) Isidoro
dote corredo
dote dote
drama dramma
drap, cuèrta, tapiss drappo
drée, dadrée, drer, apress, dop, dopo dietro
drëinâ sciancato
drëinera lombaggine
drin, andrinta interno
drin, drinta, andrinta entro
drinta, andrin, andrinta dentro
drissar drizzare, raddrizzare
drissar raddrizzare
drissar, tirar sù rizzare
drit destro
drit dritto, eretto
drit eretto
drit, a piumb verticale
drit, an pée ritto
drit, dirit(legale) diritto
drit, rìpid ripido
drita dritta, destra
drito furbo
droga, spessia droga, spezia
drola strampalato
drola, foravia originale, strano
drola, ridicul, baravantän, barivel buffo
drola, stravagänt, strano eccentrico, strambo
drolaria stranezza
drolarìa barzelletta
dromër, plùcar dormire
drucar, chëjër diroccare
drùger concimaia
drùger letamaio
drùgia, liam, aliam letame
drumidare dormiglione
dube doppio
dubiajla, dajla, ampajaila, tajaila, scapar via svignarsela
dubiar, ardubiar ripiegare
dùbit, suspet dubbio
dùbitar, nin essër sigùr esitare
dùbius, indecis perplesso
dùbius, nin sigùr dubbioso
dùca duca
ducàa, bastunàa, barutàa, sacunàa randellata
dùchëssa duchessa
dudëss dodici
duel, cumbatimëint, lota duello
duèrt aperto
duèrt; dùèrt aperto
duèrtar aprire
duèrtar dischiudere
duèrtar schiudere
duèrtar la pänsa sventrare
duèrtar tùt, spaläncar spalancare
dùët duetto
dugana dogana
duj pignatta (in terracotta)
dùj (fem.=due) due
duj, tùpin, pignata olla
duj, tùt rut, cun ij dulur indolenzito
dulur doglia
dulur dolore
dulur reumatich, avëir ij dulur reumatismo
dulur, afan, turmëint spasimo
dulurus, ch'a fa mal, fastidius doloroso
dulurus, ch'a fa pëina penoso
dumän domani
dumän indomani
dumän matin domattina
dumända domanda
dumända, richiesta, pretëisa richiesta
dumar, duminar domare
dumestich, at ca familiare, di casa
duminar, cumändar imperare
duminar, far da padrun, dar urdin dominare
duminar, star ansima sovrastare
dùminica domenica
duminicän, frâ at Sän Dùminich domenicano (frate)
dunassiun donazione
dupiëtta doppietta
dùr duro
dùr sodo
dùr, fäitâ rude
dùr, massis, resistëint solido
dùrada durata
dùränt la smana infrasettimanale
durar, andurar indorare
dùrar, resistër durare
dùrëssa, cunsistëinsa durezza
dùrun, ùjassin durone
dùrun, ùjassin, quai callo
dus, afetúus tenero, affettuoso
dusar, misùrar dosare
dusëint duecento
duss dolce
dutrina catechisimo
dutrina dottrina
dùtrina, insegnamëint magistero
dutur ch'a opera chirurgo
dutur, medich dottore
duver, impegn dovere, obbligo
duvèrtùra, filùra breccia
duvrar adoperare
duvrar, duürar impiegare, usare
duvrar, duürar usare, adoperare
duzëina dozzina
d'vänt, advënt da, dadvën-da, davanti, d'näns davanti
d'vänt, davanti, d'näns cospetto (al)
d'vänt, davanti, d'näns dinanzi
dzëimbër dicembre
dzura a tùt eccelso
dzura, adzura, dzur, ansima, adoss sopra